{"id":20,"date":"2026-06-06T21:01:01","date_gmt":"2026-06-06T19:01:01","guid":{"rendered":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/2026\/06\/06\/dini-ve-siyasi-inanclar-yanlis-bilgilerin-etkisini-artiriyor\/"},"modified":"2026-06-06T21:03:09","modified_gmt":"2026-06-06T19:03:09","slug":"dini-ve-siyasi-inanclar-yanlis-bilgilerin-etkisini-artiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/2026\/06\/06\/dini-ve-siyasi-inanclar-yanlis-bilgilerin-etkisini-artiriyor\/","title":{"rendered":"Dini ve siyasi inan\u00e7lar, yanl\u0131\u015f bilgilerin etkisini art\u0131r\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/\/tr\/wp-content\/uploads\/shared\/parliament-317085_1280.jpg\" alt=\"Dini ve siyasi inan\u00e7lar, yanl\u0131\u015f bilgilerin etkisini art\u0131r\u0131yor\" class=\"featured-image\" \/>&#8220;`html<\/p>\n<h1>Dini ve siyasi inan\u00e7lar, yanl\u0131\u015f bilgilerin etkisini art\u0131r\u0131yor<\/h1>\n<p>Yanl\u0131\u015f bilgiler, sosyal medyada h\u0131zla yay\u0131l\u0131yor ve t\u00fcketicilerin markalar\u0131 ve \u015firketleri alg\u0131lama bi\u00e7imini etkiliyor. Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, bu yanl\u0131\u015f bilgilerin, bireylerin dini veya siyasi inan\u00e7lar\u0131yla uyumlu oldu\u011funda, onaylama yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 (confirmation bias) \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lendiren bir psikolojik mekanizmay\u0131 harekete ge\u00e7irdi\u011fini ortaya koyuyor. Bu yanl\u0131l\u0131k, insanlar\u0131 \u00f6nceden var olan inan\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011frulayan bilgilere \u00f6ncelik vermeye, bunlara ayk\u0131r\u0131 olanlar\u0131 ise g\u00f6rmezden gelmeye itiyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, dini veya siyasi de\u011ferleriyle uyumlu yanl\u0131\u015f bilgilere maruz kalan bireylerin, bu bilgileri daha kolay ger\u00e7ek olarak benimsedi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu durum, \u00f6zellikle inan\u00e7lar\u0131 derinlemesine k\u00f6k salm\u0131\u015f olanlarda daha belirgin. \u00d6rne\u011fin, \u00e7ok dindar bir ki\u015fi, kutsall\u0131k veya otorite gibi de\u011ferlere dokunan sahte bir habere, bu de\u011ferler ahlaki ilkeleriyle \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in daha kolay inanabilir. Benzer \u015fekilde, g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip bir ki\u015fi, se\u00e7im hileleri iddias\u0131 gibi ideolojik konumlar\u0131n\u0131 peki\u015ftiren yanl\u0131\u015f bir bilgiyi kabul etme e\u011filiminde olabilir.<\/p>\n<p>Sosyal medya platformlar\u0131, bu dinamikte kilit bir rol oynuyor. Algoritmalar\u0131, duygusal veya ahlaki tepkiler uyand\u0131ran i\u00e7erikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kararak, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n dini veya siyasi kimlikleriyle uyumlu yanl\u0131\u015f bilgilerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. Bu durum, bireylerin \u00e7o\u011funlukla mevcut g\u00f6r\u00fc\u015flerini peki\u015ftiren i\u00e7eriklere maruz kald\u0131\u011f\u0131 bilgi baloncuklar\u0131 olu\u015fturuyor. B\u00f6yle bir ortamda, yanl\u0131\u015f bilgiler daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131yor ve t\u00fcketicilerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, \u00f6rne\u011fin al\u0131\u015fveri\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 veya bir markaya olan g\u00fcvenlerini etkiliyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma ayr\u0131ca, onaylama yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sosyal medyadaki etkile\u015fimi azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6steriyor. \u0130nan\u00e7lar\u0131yla uyumlu bir bilgiyle kar\u015f\u0131la\u015fan bireyler, bu bilgiyi be\u011fenme, payla\u015fma veya yorumlama konusunda daha az istekli oluyor. Bunun nedeni, bu bilginin zaten ge\u00e7erli g\u00f6r\u00fcnmesi, dolay\u0131s\u0131yla daha fazla etkile\u015fim kurma motivasyonlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131. Bu durum, dini veya siyasi inan\u00e7lar\u0131 \u00e7ok belirgin olan ki\u015filerde daha da belirgin hale geliyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yanl\u0131\u015f bilgiler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fc\u00e7 farkl\u0131 t\u00fcketici profili belirlemi\u015f. <em>\u0130deolojik y\u00fckselticiler<\/em>, \u00f6rneklemin %38\u2019ini olu\u015fturan bu grup, y\u00fcksek onaylama yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve d\u00fc\u015f\u00fck etkile\u015fime sahip, \u00e7\u00fcnk\u00fc inan\u00e7lar\u0131yla uyumlu bilgileri h\u0131zla benimsiyor. <em>\u015e\u00fcpheciler<\/em>, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %42\u2019sini olu\u015fturan bu grup, orta d\u00fczeyde yanl\u0131l\u0131k ve orta d\u00fczeyde etkile\u015fim g\u00f6steriyor, muhtemelen medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 konusunda daha iyi e\u011fitim alm\u0131\u015f olmalar\u0131 veya daha esnek inan\u00e7lara sahip olmalar\u0131 nedeniyle. Son olarak, <em>ilgisizler<\/em>, bireylerin %20\u2019sini temsil eden bu grup, do\u011fru veya yanl\u0131\u015f olsun, i\u00e7eriklerle \u00e7ok az etkile\u015fim kuruyor, belki de genel bir g\u00fcvensizlik veya ilgisizlik nedeniyle.<\/p>\n<p>Bu mekanizmalar, \u015firketlerin alg\u0131lanmas\u0131 \u00fczerinde do\u011frudan sonu\u00e7lar do\u011furuyor. Yanl\u0131\u015f bir bilgi, bir markan\u0131n itibar\u0131na zarar verebilir, al\u0131\u015fveri\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir hatta boykotlara yol a\u00e7abilir. \u00d6rne\u011fin, bir \u015firketin tart\u0131\u015fmal\u0131 bir nedene destek verdi\u011fine dair as\u0131ls\u0131z bir s\u00f6ylenti, \u00f6zellikle bu s\u00f6ylenti t\u00fcketicilerin ideolojik \u00f6n yarg\u0131lar\u0131yla uyumluysa, t\u00fcketicilerin g\u00fcvenini sarsabilir. Tersine, bir markay\u0131 olumlu y\u00f6nde etkileyen yanl\u0131\u015f bir bilgi, mesajla aktar\u0131lan de\u011ferlerle \u00f6rt\u00fc\u015fen m\u00fc\u015fterilerin ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rabilir.<\/p>\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc. Pazarlama uzmanlar\u0131 i\u00e7in, ki\u015fisel inan\u00e7lar\u0131n bilgi alg\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini anlamak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u0130leti\u015fim kampanyalar\u0131, hedef kitlelerin ahlaki de\u011ferlerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak yanl\u0131\u015f bilgilerle m\u00fccadele etmek \u00fczere uyarlanabilir. \u00d6rne\u011fin, dini bir kitleye ula\u015fmak i\u00e7in kutsall\u0131k veya otorite gibi de\u011ferler \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131labilirken, siyasi olarak aktif bir kitle i\u00e7in adalet veya sadakat temelli arg\u00fcmanlar daha etkili olabilir.<\/p>\n<p>Sosyal medya platformlar\u0131 ise, daha hedefli uyar\u0131 sistemleri entegre edebilir. Basit, genel uyar\u0131lar yerine, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n inan\u00e7lar\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015fen bilgileri sorgulamaya te\u015fvik eden ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f mesajlar g\u00f6sterilebilir. \u00d6rne\u011fin, belirgin siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip bir kullan\u0131c\u0131, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011frulayan bir bilgiyi payla\u015fmadan \u00f6nce ger\u00e7ekleri kontrol etmeye davet eden bir bildirim alabilir.<\/p>\n<p>Son olarak, siyasi karar al\u0131c\u0131lar i\u00e7in bu sonu\u00e7lar, farkl\u0131 t\u00fcketici profillerine uygun medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 programlar\u0131 geli\u015ftirmenin \u00f6nemini vurguluyor. <em>\u0130deolojik y\u00fckselticiler<\/em>, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerini geli\u015ftirmeye odaklanan e\u011fitimlerden faydalanabilirken, <em>\u015f\u00fcpheciler<\/em>, g\u00fcvenilir kaynaklarla daha fazla etkile\u015fim kurmaya te\u015fvik edilebilir. <em>\u0130lgisizler<\/em> i\u00e7inse, g\u00fcvenilir bilgilere olan g\u00fcvenlerini yeniden kazand\u0131rmay\u0131 hedefleyen giri\u015fimler ba\u015flat\u0131labilir.<\/p>\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rma, yanl\u0131\u015f bilgilerin, dini ve siyasi inan\u00e7lara dayanarak t\u00fcketicilerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u015fekillendirdi\u011fi karma\u015f\u0131k bir mekanizmay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. B\u00f6ylece, giderek daha kutupla\u015fan bir dijital d\u00fcnyada etkilerini s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in somut \u00f6neriler sunuyor.<\/p>\n<p>&#8220;`<\/p>\n<hr>\n<h2>Nos r\u00e9f\u00e9rences<\/h2>\n<h3>Travail de r\u00e9f\u00e9rence<\/h3>\n<p><strong>DOI\u00a0:<\/strong> <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10767-026-09584-2\" target=\"_blank\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10767-026-09584-2<\/a><\/p>\n<p><strong>Titre\u00a0:<\/strong> Ideological Influences on Fake News: How Religious and Political Orientations Amplify Confirmation Bias and Attenuate Social Media Engagement<\/p>\n<p><strong>Revue : <\/strong> International Journal of Politics, Culture, and Society<\/p>\n<p><strong>\u00c9diteur : <\/strong> Springer Science and Business Media LLC<\/p>\n<p><strong>Auteurs : <\/strong> Mirza Amin ul Haq; Wang Jing; Arsalan Mujahid Ghouri; Ngan Thi Luong; Minh Thi Hong Le; Syed Taha; Pervaiz Akhtar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;`html Dini ve siyasi inan\u00e7lar, yanl\u0131\u015f bilgilerin etkisini art\u0131r\u0131yor Yanl\u0131\u015f bilgiler, sosyal medyada h\u0131zla yay\u0131l\u0131yor ve t\u00fcketicilerin markalar\u0131 ve \u015firketleri alg\u0131lama bi\u00e7imini etkiliyor. Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, bu yanl\u0131\u015f bilgilerin, bireylerin dini veya siyasi inan\u00e7lar\u0131yla uyumlu oldu\u011funda, onaylama yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 (confirmation bias) \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lendiren bir psikolojik mekanizmay\u0131 harekete ge\u00e7irdi\u011fini ortaya koyuyor. Bu yanl\u0131l\u0131k, insanlar\u0131&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/2026\/06\/06\/dini-ve-siyasi-inanclar-yanlis-bilgilerin-etkisini-artiriyor\/\">Okumaya devam et <span class=\"screen-reader-text\">Dini ve siyasi inan\u00e7lar, yanl\u0131\u015f bilgilerin etkisini art\u0131r\u0131yor<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-20","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre","category-insan-insani","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21,"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20\/revisions\/21"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/internationalpoliticsjournal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}